Διοικητική Λογιστική (Managerial Accounting)

H Διοικητική Λογιστική αποτελεί μια διαδικασία προσδιορισμού, μέτρησης, συγκέντρωσης, ανάλυσης, ερμηνείας και προώθησης της οικονομικής πληροφορίας που χρησιμοποιεί η διοίκηση μιας επιχείρησης για το σχεδιασμό, την αξιολόγηση και τον έλεγχο μέσα στον οργανισμό, εξασφαλίζοντας την κατάλληλη χρήση και την υπευθυνότητα των πηγών πληροφόρησης.

Στόχος του μαθήματος

Σκοπός του μαθήματος Διοικητική Λογιστική είναι η χρησιμοποίηση λογιστικών πληροφοριών για τη λήψη διοικητικών και επιχειρηματικών αποφάσεων.

Ειδικότερα στο μάθημα αυτό εξετάζονται τα θέματα της κατάρτισης, παρακολούθησης και ελέγχου λειτουργικών προϋπολογισμών, της ανάλυσης των αποκλίσεων που προκύπτουν από αυτούς, της πρόκρισης επενδυτικών σχεδίων, της ανάλυσης σχέσεων κόστους – όγκου – κέρδους, καθώς και των αποφάσεων που επηρεάζονται από τις σχέσεις αυτές, της αξιολόγησης τμημάτων μιας επιχείρησης, της τιμής μεταφοράς και τέλος της κοστολόγησης με βάση τις δραστηριότητες.

Επιγραμματικά, στόχοι αυτού του μαθήματος είναι να:

• μεταδώσει στους φοιτητές τις αρχές, δομές και διαδικασίες της διοικητικής λογιστικής επιστήμης.
• διδάξει τα κατάλληλα εργαλεία ανάλυσης των εσόδων και υπολογισμού των εξόδων.
• παρουσιάσει τις διάφορες καταστάσεις κόστους και εσόδων με τις οποίες το λογιστήριο τροφοδοτεί τη διοίκηση προκειμένου να τη βοηθήσει στη λήψη ορθών αποφάσεων.
• παρουσιάσει βασικές έννοιες, όπως, αυτές της διαχείρισης και του ελέγχου του κόστους, του προγραμματισμού των κερδών, της πρότυπης και της άμεσης κοστολόγησης.
• περιγράψει και να αναλύσει τις διάφορες μεθόδου πρόβλεψης, προγραμματισμού, σχεδιασμού και ελέγχου του κόστους στις λειτουργίες της επιχείρησης.
• ερμηνεύσει και να αναλύσει τις μεθόδους και τεχνικές προσδιορισμού του επιχειρηματικού κόστους.

Έμφαση δίνεται σε όλα τα στάδια και τα διαφορετικά πεδία της λογιστικής διαχείρισης ενώ γίνεται εκμάθηση του τρόπου και της παραμετροποίησης του επιμερισμού του κόστους σε διάφορες λειτουργίες, τμήματα ή άλλες υποδιαιρέσεις της επιχειρηματικής μονάδας.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση να:

• εντοπίζουν τις κυριότερες διαφορές μεταξύ Χρηματοοικονομικής και Διοικητικής Λογιστικής και αντιλαμβάνονται τον ουσιαστικό ρόλο της τελευταίας στη αποτελεσματική διοίκηση ενός οργανισμού.
• κατανοούν σε βάθος τις διαφορετικές μεθόδους αποτίμησης των αποθεμάτων μίας επιχείρησης, τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της κάθε μεθόδου καθώς και τα κριτήρια με τα οποία επιλέγεται η λογιστική μέθοδος με βάση τη δραστηριότητα,τις ανάγκες και τους στόχους της.
• επιλύουν μια σειρά ασκήσεων και πρακτικών εφαρμογών που συνδέονται με την κατάρτιση προϋπολογισμών, τη διενέργεια προϋπολογιστικού ελέγχου, την κοστολόγηση και τη λήψη αποφάσεων που συνδέονται με τη χρηματοδότηση, τη λειτουργία, την ταμιακή ρευστότητα και την τμηματική απόδοση μιας επιχείρησης.
• κατανοούν τα στοιχεία του κόστους παραγωγής, του κόστους παραχθέντων και του κόστους πωληθέντων, με απώτερο σκοπό την κατάρτιση και κατανόηση της Κατάστασης Αποτελεσμάτων Χρήσης μιας οικονομικής μονάδας.
• αντιλαμβάνονται την έννοια του κόστους και τις διακρίσεις του και να καταλαβαίνουν τις ταξινομήσεις του κόστους που χρησιμοποιούνται στη λήψη αποφάσεων
• γνωρίζουν τα τρία βασικά στοιχεία του κόστους παραγωγής (πρώτες ύλες, άμεση εργασία και γενικά βιομηχανικά έξοδα) και τον τρόπο που αυτά αντιμετωπίζονται κοστολογικά.
• υπολογίζουν το βιομηχανικό κόστος περιόδου και να αποτιμούν τα αποθέματα (πρώτων υλών, ημιτελών προϊόντων και ετοίμων προϊόντων).
• εφαρμόζουν τις κύριες μεθόδους κοστολόγησης που χρησιμοποιούνται από τις βιομηχανικές επιχειρήσεις.
• υπολογίζουν και να συγκρίνουν το πραγματικό με το προϋπολογισθέν και πρότυπο κόστος.
• μαθαίνουν τις διακρίσεις των δαπανών και τα κριτήρια κατάταξης τους σε κατηγορίες καθώς και συνακολούθως τον λογιστικό χειρισμό τους.
• μαθαίνουν τις ουσιώδεις διακρίσεις μεταξύ του μεταβλητού και του σταθερού κόστους αλλά και του άμεσου και του έμμεσου κόστους, πως αυτά επηρεάζουν την επιχείρηση, όπως επίσης και τον ορθό τρόπο λογιστικής καταχώρησης τους.
• μαθαίνουν να υπολογίζουν το «νεκρό σημείο» για κάθε επιχείρηση ανά προϊόν.
• μαθαίνουν την διεκπεραίωση την Ανάλυσης Ευαισθησίας ανά προϊόν, τόσο σε σχέση με τις μεταβλητές δαπάνες–κόστη μίας επιχείρησης όσο και σε σχέση με την τιμή πώλησης του προϊόντος.
• κατανοούν και μαθαίνουν τις διαδικασίες υπολογισμού του πρότυπου (προϋπολογιστικού) και του απολογιστικού κόστους ανά επιχείρηση,τμήμα παραγωγής και προϊόν,καθώς και τη λογιστική διαχείριση τους.
• καταρτίζουν με τα διαθέσιμα δεδομένα πλήρη πρότυπα και απολογιστικά κοστολόγια,να εντοπίζουν τις σημαντικές για την επιχείρηση αποκλίσεις και να προτείνουν λύσεις για όσες από αυτές αποτελούν πρόβλημα.
• γνωρίζουν τις διαφορετικές παραμέτρους της διαδικασίας κοστολόγησης μίας επιχειρηματικής οντότητας.
• γνωρίζουν πώς να υπολογίσει το άμεσο και το έμμεσο κόστος, αλλά και το σταθερό και μεταβλητό κόστος σε μία επιχείρηση.
• αναλύουν αποκλίσεις από τον προϋπολογισμό (πρότυπος και πραγματικός προϋπολογισμός)
• αναλύουν το κόστος παραγωγής και να επιμερίζουν τα Γενικά Βιομηχανικά Έξοδα.
• εφαρμόζουν μεθόδους πρόβλεψης, σχεδιασμού και ελέγχου του κόστους.
• αξιοποιούν τεχνικές, εργαλεία και μεθόδους διοικητικής λογιστικής στην πράξη
• γνωρίζουν ποιες μέθοδοι, εργαλεία και τεχνικές είναι καταλληλότερες για την εξαγωγή και την επεξεργασία πληροφοριών ανάλογα με την απόφαση που πρέπει να ληφθεί.
• γνωρίζουν την έννοια των ισοδύναμων μονάδων και να υπολογίζουν το κόστος τους ανά κοστολογική περίοδο.
• εφαρμόζουν τις διαδικασίες κατάρτισης των προϋπολογισμών και να υπολογίζουν την οικονομική προστιθέμενη αξία.
• αναγνωρίζουν τα έξοδα που ενσωματώνονται στο κόστος.
• αναγνωρίζουν τα στοιχεία του κόστους προϊόντος και υπηρεσίας.
• υπολογίζουν το κόστος προϊόντος και υπηρεσίας με τις παραδοσιακές μεθόδους ή με βάση τις δραστηριότητες της μονάδας.
• συντάσσουν ένα απλό προϋπολογισμό οικονομικής μονάδας.

Συνοπτική περιγραφή των περιεχομένων του μαθήματος

Το μάθημα Διοικητική Λογιστική ασχολείται με τα εξής αντικείμενα:

• Κοστολόγηση προϊόντων και υπηρεσιών με παραδοσιακές (Κοστολόγηση Έργου ή Παραγγελίας και Κοστολόγηση κατά Φάση) και μοντέρνες μεθόδους κοστολόγησης
• Κοστολόγηση δραστηριοτήτων επιχείρησης (Αctivity based costing: ABC)
• Προϋπολογισμός επιχείρησης ως μέσον επίτευξης των στόχων της επιχείρησης
• Κάρτα ισορροπημένης μέτρησης απόδοσης (Balance scorecard)
• Λογιστικά συστήματα αξιολόγησης και ελέγχου των επιχειρηματικών λειτουργιών (Accounting control systems)
• Λογιστικές και οικονομικές καταστάσεις: Ισολογισμός, Κατάσταση αποτελεσμάτων Χρήσης,Cash flow statements, Operating statements.
• Ανάλυση οικονομικών καταστάσεων
• Just in Time system, Διαφορές μεταξύ JIT & παραδοσιακής μεθόδου
• Μέθοδοι αποτίμησης αποθεμάτων (F.I.F.O., L.I.F.O. και ΜΣΤ)
• Ανάλυση άμεσης και πλήρους μεθόδου κοστολόγησης
• Ανάλυση με λογιστικούς δείκτες (απασχόλησης κεφαλαίων, αποτελεσματικότητάς τους, φερεγγυότητας, αγοράς κεφαλαίων, χρηματιστηριακών επενδύσεων).
• Ανάλυση μέσω σχέσεων κόστους – όγκου- κέρδους.
• Προϋπολογισμοί και προϋπολογιστικός έλεγχος.
• Αποφάσεις συναρτήσει διαφορικού και συνδεδεμένου κόστους.
• Θέματα τιμολόγησης και τιμολογιακής πολιτικής
• Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης.
• Κοστολόγηση κατά παραγγελία.
• Φύλλο κοστολόγησης εργασίας.
• Ημερολογιακές εγγραφές.
• Φθαρμένες μονάδες παραγωγής – ελαττωματικές μονάδες παραγωγής –υπολείμματα παραγωγής – φύρα παραγωγής.
• Κοστολόγηση συνεχούς παραγωγής.
• Ισοδύναμες μονάδες παραγωγής.
• Εύρεση του νεκρού σημείου κύκλου εργασιών και ανάλυσή του.
• Αναλυτική Εξέταση των στοιχείων του Κόστους Παραγωγής.
• Τιμολόγηση Προϊόντων και Υπηρεσιών, σχετικά κόστη και λήψη αποφάσεων.
• Ανάλυση και λήψη αποφάσεων με λογιστικούς δείκτες.
• Ανάλυση μεταβολών της οικονομικής καταστάσεως των επιχειρήσεων και ροής χρήματος.
• Κοστολόγηση παραγγελίας και έργου
• Μέθοδοι κοστολόγησης
• Κοστολόγηση Εξατομικευμένης Παραγωγής
• Κοστολόγηση Συνεχούς (Μαζικής) Παραγωγής ή Κατά Φάση Κοστολόγηση
• Συμπαράγωγα και Υποπαράγωγα Προϊόντα
• Τεχνικές Κοστολόγησης: Πλήρες Κόστος – Πλήρης ή Απορροφητική Κοστολόγηση
• Τεχνικές Κοστολόγησης: Οριακό Κόστος – Οριακή ή Άμεση Κοστολόγηση
• Τεχνικές Κοστολόγησης: Πρότυπο Κόστος – Πρότυπη Κοστολόγηση
• Τεχνικές Κοστολόγησης: Κοστολόγηση Κατά Λειτουργία και Προϊόν, Just in Time
• Τεχνικές Κοστολόγησης: Κοστολόγηση με βάση τις Δραστηριότητες
• Μοντέρνα συστήματα παραγωγής και κοστολόγηση (JIT, Kanban, TQM)